Efekt Czystej Ekspozycji

Czy ludźmi można manipulować?

A jeżeli można, to jak często jesteśmy manipulowani?

Czy zawsze wszystko jest naszą własną decyzją, czy też nasz mózg robi to, co mu „każą”?

Poznaj…

Efekt Czystej Ekspozycji (Aronson, 2012).

W tym prawie chodzi o to, że im częściej jesteśmy wystawieni na ekspozycję bodźca, tym mocniej zaczynamy ten bodziec lubić.

To się dzieje automatycznie, bezwiednie i nie mamy na to wpływu.

Np. piosenka – miałeś kiedyś tak, że piosenka podobała Ci się już w pierwszym momencie jak jej nie znałeś?
Zazwyczaj piosenka wpada w ucho za 2,3,…,6 razem. Ma to związek z efektem czystej ekspozycji.

Na potwierdzenie powyższego zjawiska przychodzi nam eksperyment Roberta B. Zajonc’a – amerykańskiego psychologa społecznego polskiego pochodzenia, uważanego za jednego z twórców nowoczesnej psychologii społecznej.

Eksperyment polegał na tym, że im częściej była pokazywana fotografia danej osoby, tym bardziej ta osoba była lubiana (Zajonc, 1968).

Inny eksperyment polegał na porównaniu zdjęcia siebie w lustrze do swojego portretu. Twoim znajomym bardziej podobać się będzie portret (bo tak Ciebie na co dzień widzą), a Tobie bardziej zdjęcie Ciebie w lustrze (tak widzisz Ty siebie najczęściej).

/odbicie lustrzane jest odwrócone, portret nie/

Ten efekt ma szerokie zastosowanie w reklamach – robiąc zakupy chętniej wybieramy produkty, co do których świadomie lub nieświadomie doświadczamy efektu czystej ekspozycji.

Dlatego reklama np. proszku do prania w TV ma sens, bo wybierając między nigdy nie eksponowanym i podobnym co do właściwości, ale eksponowanym – automatycznie wybierzesz ten eksponowany.

Jeżeli w jakiejś grupie jesteś nowy, to sympatia do Ciebie będzie na początku rosła do pewnego stopnia za sam fakt widywania Ciebie, co ma związek z efektem czystej ekspozycji.

Dlaczego tak się dzieje? Jest wiele hipotez. Z jednej strony odpowiedzi można szukać w psychologii ewolucyjnej – to co było Tobie już znane, było dla Ciebie bardziej bezpieczne (zwierzę, pokarm, człowiek, terytorium).

Z inną hipotezą przychodzi nam psychologia poznawcza i dotyczy sposobu w jaki umysł przetwarza bodźce pochodzące z zewnątrz.

Kiedy przetwarzasz bodziec, który jest dla Ciebie zupełnie nowy, wymaga to większego zaangażowania procesów poznawczych, większej energii i dokładnych obliczeń, jakie wykonuje Twój mózg, by określić „wtf is it”.

Jednak kiedy postrzegasz bodziec, który jest Ci już znany, pewne obliczenia poznawcze są załatwiane skrótowo, co w konsekwencji zużywa mniej energii i jest łatwiejsze.

Z biegiem kolejnych kontaktów z bodźcem staje się on coraz łatwiejszy w postrzeganiu.

Ten pomniejszony za każdym razem trud może reprezentować się świadomości jako przyjemniejszy do postrzegania, niż te bodźce obok, których nie znasz i które wymagają silniejszego pokładu obliczeniowego.

Takim bodźcem może być przedmiot, produkt, towar, osoba, znany wizerunek lub logo, muzyka, zapach, smak – słowem wszystko, co można postrzegać.

Stąd międzynarodowe firmy inwestują tak wiele w promowanie swoich logo, ponieważ chętniej sięgniesz po towar, który zawiera w sobie elementy, co do których byłeś wystawiany na efekt czystej ekspozycji.

Jak możesz wykorzystać tę wiedzę do życia?

Sam się zastanów:

  1. Jak sprawisz, aby dziecko polubiło książeczkę, którą mu kupiłeś? Co możesz zrobić z tą książką jeszcze przed pierwszym zobaczeniem jej przez malucha, aby od razu poczuł sympatię, gdy ją zobaczy pierwszy raz?

Efekt czystej ekspozycji książki spowoduje traktowanie jej jak swojej własnej, bliskiej rzeczy.

Naklejki na i w książeczce z postacią z bajki, co do której dziecko było wystawione na efekt czystej ekspozycji, wywołają pozytywną emocję już w pierwszym kontakcie.


  1. Co wystarczy zrobić, aby wybrane przez Ciebie osoby zaczęły Cię znacznie bardziej lubić?

Im częściej Cię widzą, im więcej widzą, im częściej jesteś w ich otoczeniu, tym mocniej wzrasta sympatia do Ciebie, nawet jeśli nie rozmawiacie.


  1. W jaki sposób można zachęcić kogoś do regularnego chodzenia na basen, siłownię, dyskotekę, rower, rolki, na dowolną aktywność, której na ten moment się krępuje?
    Jeżeli pójdzie tam kilka razy, dozna efektu czystej ekspozycji tego miejsca, co spowoduje, że za każdym kolejnym razem znacznie łatwiej będzie mu tam iść.

Uczucie skrępowania NIE zostanie utrwalone.


  1. Co jest najważniejsze w promocji siebie przed innymi?

Twarz i częstość kontaktów, częstość z jaką inni postrzegają Ciebie, mówią o Tobie, myślą o Tobie, częstość widzenia Ciebie jest najważniejsza.

Daniel Błaszczuk

Facebook Comments Box